De kans is groot dat u weleens een kunstwerk van Tom Claassen hebt gezien. Er staan veel beelden van hem in de publieke ruimte. Bijvoorbeeld die geweldige grijze betonnen olifanten langs de snelweg bij Almere. In Amersfoort is nu een overzichtsexpositie van Claassens werk te zien in Kunsthal KAdE, onderdeel van het mooie nieuwe gebouw van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Daar staan onder meer schaalmodellen die Claassen maakte voor de olifanten.
Ik vond niet alles op de tentoonstelling interessant; bijvoorbeeld de grote, gladde, glanzende witte konijnen niet. Wel heeft bijna alles iets grappigs, Claassen zelf heeft een keer gezegd dat zijn werk iets “olijks” heeft. Wat ik heel mooi vond: die olifantenmodellen, een bronzen nijlpaard (model van het rubberen reuzenijlpaard in Amsterdam-IJburg), een zandlandschap met leeuwen, en diverse honden en paarden. Vooral dieren dus; de mensfiguren of abstractere vormen spraken me minder aan. Niet al die dieren waren onmiddellijk herkenbaar. Misschien wel het mooiste werk van de expositie vond ik het zandlandschap. De leeuwen zijn helemaal opgenomen in het zand. Of misschien is het andersom en komen ze onmerkbaar langzaam omhoog uit het zand. Het duurt even voordat je ziet dat er leeuwen in/onder het zand liggen. Claassens dieren komen op me over als heel oude (overblijfselen van) oerdieren uit een ver verleden, maar ook als diervormen in een verre toekomst waarvan we misschien een vaag vermoeden hebben, maar die we nooit zullen zien. Die dubbelzinnigheid heeft indruk op me gemaakt.
Van het zandlandschap heb ik geen foto gemaakt. Maar op YouTube staat een filmpje van de opbouw van het werk. Jammer genoeg zie je niet hoe het er in voltooide staat uitziet. Het werk wordt elke nacht beneveld om het in vorm te houden. Na afloop van de tentoonstelling wordt het zand weer opgeveegd en weggekruid, heb ik gehoord.
Vandaag is het de verjaardag van koningin T. en groothertog B.
Bijgaande foto is genomen op de heuglijke dag dat de twee bij ons hun intrek namen, nu alweer bijna vijftien jaar geleden. Links ziet u koningin T., rechts haar broer B., de groothertog. Op dringend advies van hofdame M., die al langer in ons paleis verbleef, hebben de twee zich kort na de welkomstplechtigheid teruggetrokken in een van de keukenkastjes (door een kier onder de deur - destijds lukte dat nog).
Tegen een nieuw verjaardagsportret speciaal voor dit blog maakten ze beiden bezwaar. Koningin T. houdt niet van sociale media, ze geeft de voorkeur aan diepgaande directe persoonlijke contacten boven al dat vluchtige digitale gedoe. De groothertog heeft last van jicht en is niet in de stemming om voor de camera te poseren.
Zij danken u niettemin voor uw aandacht en wensen u allen een fijne feestdag!
O, wat is het stil op dit blog. Heb ik het zo druk? Eigenlijk niet. Maar ik ben aan het kettinglezen. Je weet wel: je steekt het ene boek met het andere aan. Maar nu toch even een berichtje tussendoor.
Op dit moment heb ik twee kettingen onderhanden.
De ene begon met Nothing to be frightened of van Julian Barnes, over de dood en over het (niet-)bestaan van God. In aansluiting daarop las ik De grote zaalvan Jacoba van Velde. Als kraaltjes in een bijpassende kleur moet je hier de dagelijkse afleveringen van Darwin’s Origin of Species bij denken, die ik via DailyLit in mijn mailbox ontvang.
Geen zorgen – het besef dat stof tot stof weerkeert, dat de goden mensenbedenksels zijn, en dat het leven een strijd is om wie de sterkste is, vind ik niet perse deprimerend. Er is veel Schoonheid en Troost. En ik voel vaak Vreugde en Verwondering over wat ik gemakshalve even “het leven, het universum, enzovoort” zal noemen. De vraag is waar die gevoelens dan vandaan komen. Iets van een antwoord vind ik in het volgende boek van deze leesketting, dat ik nu aan het lezen ben. Het is geschreven door Mark Rowlands en het heet The Philosopher and the Wolf: Lessons from the Wild on Love, Death, and Happiness. (Even tussen haakjes: die komma na Death en voor and Happiness wordt een Oxford-komma genoemd; ik ben er dol op. Net als op de puntkomma. Laten we die alsjeblieft in ere houden.) Mark Rowland is een filosofiedocent die op een gegeven moment een wolvenwelp in huis nam. Hij noemde hem Brenin. In het wild wordt een wolf doorgaans niet ouder dan zeven jaar, maar Brenin en Rowland leefden elf jaar samen. Rowland schreef er een fantastisch boek over, een boek dat ook over de verwondering en vreugde over het leven, het universum, enzovoort gaat.
Hier is een citaat uit de inleiding van dat boek (in het Engels, want ik heb de Nederlandse uitgave niet in huis):
By ‘soul’ I don’t necessarily mean some immortal and incorruptible part of us that survives the death of our bodies. The soul may be like this, but I doubt it. Or it may be that the soul is simply the mind, and the mind is simply the brain. But, again, I doubt it. As I am using the word, the soul of human beings is revealed in the stories they tell about themselves: stories about why they are unique; stories we humans can actually get ourselves to believe, in spite of all the evidence against them. These, I am going to argue, are stories told by apes [...].
I am, here, using the ape as a metaphor for a tendency that exists, to a greater or lesser extent, in all of us. It is the tendency to see the world as a collection of resources; things to be used for its purposes. The ape applies this principle to other apes as much as, or even more than, to the rest of the world. The ape is the tendency to have not friends, but allies. The ape does not see its fellow apes; it watches them. And all the while it waits for the opportunity to take advantage.
[...]
This, I should reiterate, is a metaphor that I use to describe a human tendency. We all know people like this. We meet them at work and at play; we have sat across conference tables and restaurant tables from them. But these people are just exaggerations of the basic human type. Most of us, I suspect, are more like it than we realize or would care to admit. But why do I describe this tendency as simian? Humans are not the only sorts of apes that can suffer and enjoy the gamut of human emotions. As we shall see, other apes can feel love; they can feel grief so intense that they die from it. They can have friends, and not just allies. Nevertheless, this tendency is simian in the sense that it is made possible by apes; more precisely, by a certain sort of cognitive development that took place in the apes and, as far as we know, no other animal. The tendency to see the world and those in it in cost-benefit terms; to think of one’s life, and the important things that happen in it, as things that can be quantified and calculated: this tendency is possible only because there are apes. And of all the apes, this tendency receives its most complete expression in us. But there is also a part of our soul that existed long before we became apes – before this tendency could catch us in its grip – and this is hidden in the stories we tell about ourselves. It is hidden, but it can be uncovered.
[...]
It took a long time, but at last I think I understand why I loved Brenin so much, and miss him so painfully now he has gone. He taught me something that my extended formal education could not: that in some ancient part of my soul there still lived a wolf.
Sometimes it is necessary to let the wolf in us speak; to silence the incessant chattering of the ape. This book is an attempt to speak for wolf in the only way that I can.
Mark Rowlands: The philosopher and the wolf. Lessons from the wild on love, death, and happiness. Pegasus Books, 2009. 246 pp.
Ik zal het vast niet kunnen laten om vaker uit dit boek te citeren.
En de andere ketting? Daarover een andere keer.
W.F. Hermans (1921-1995) hield veel van katten. In heel wat teksten van zijn hand probeerde hij het gedrag en de aard van deze dieren te beschrijven en te begrijpen. Dat laatste lukte hem niet. Katten blijven onbegrijpelijke dieren die altijd iets anders doen dan je verwacht of probeert uit te lokken. Radeloos van onbegrip schrijft Hermans:
Waarom ben jij bij mij, raadsel? Waarom houd ik van jou? Waarom wil ik je in mijn armen nemen als een pasgeboren zuigeling — maar die zuigeling blijft niet lang zo dom als jij je hele leven blijven zal…
Want katten zijn, het hoge woord moet er nu maar uit, waarschijnlijk oliedom, wat onze liefde niet verklaren kan.
Om in de volgende alinea die bewering alweer terug te nemen:
Als katten echt dom waren, dan zouden zij er toch niet in slagen levenslang de illusie te wekken dat zij bij ons een geheime maar welbepaalde zending hebben te vervullen?
In De geur van een pasgestoomde deken (De Bezige Bij 2009) zijn allerhande poezenstukken van Hermans bijeengebracht, met een inleiding door Willem Otterspeer. Verhaaltjes, een interview, teksten op ansichtkaarten die Hermans naar De Poezenkrant stuurde, foto’s van de schrijver en zijn poezen, en ten slotte het lange essay over de liefde tussen mens en kat dat in 1985 al eens werd gepubliceerd door De Bijenkorf. De geur van een pasgestoomde deken is leuk om te lezen en mooi uitgegeven. Vanaf het stofomslag kijkt Hermans ons aan met een blik, even ondoorgrondelijk als die van de poes die hij op zijn arm heeft.
Van een van onze katten hebben wij wel eens gekscherend beweerd dat hij een negatief IQ had. Dit dier is onlangs ernstig ziek geweest (hij is gelukkig weer aan de beterende hand). Toen hij ziek was kreeg ik toch een andere kijk op hem. Hij droeg zijn ziekte bepaald met waardigheid. Hij schikte zich zonder morren in zijn beperkingen, klaagde niet, probeerde geen medelijden te wekken terwijl hij dat toch heus verdiende. Je kunt iemand, ook een dier, niet tegelijkertijd oliedom en waardig vinden, merkte ik.
Wat zien dieren, wat denken ze? Wat vinden ze van ons? We weten het niet. Ons onvermogen om dieren te doorgronden is mooi verwoord in het volgende citaat van natuurkenner en schrijver Henry Beston (1888-1968):
The animal shall not be measured by man. In a world older and more complete than ours, they move finished and complete, gifted with extension of the senses we have lost or never attained, living by voices we shall never hear. They are not brethren; they are not underlings; they are other nations, caught with ourselves in the net of life and time, fellow prisoners of the splendor and travail of the earth.
So gheschiede dan wat ic nie gedocht:
och, ons hoppelken, och, het is vercocht!
Gae ic naer den stal, hebbic maer verdriet,
want mijn hoppelken sie en vindic niet.
Gae icdoor het velt, ben ic stil en loor*,
dat ict hoppelken niewers sie of hoor.
Twas die beste coe, welc ic ie* ghesach!
om mijn hoppelken groon* ic nacht en dach.
Vrolic wordic nie, nie ter werelt meer,
crijghict hoppelken, crijghic het niet weer! *loor=mismoedig ie=ooit groon=grien
Iedere dag worden in Nederland meer dan 10.000 biggetjes geboren die vervolgens hun hele verdere leven doorbrengen in een klein, donker hok, waar ze nooit het daglicht zien tot het moment dat ze naar het slachthuis worden gebracht.
Op dit moment zitten in heel Nederland 12 miljoen varkens opgesloten in kale hokken zonder stro en zonder voldoende ruimte om bijvoorbeeld even languit te gaan liggen. De enige keer dat ze het daglicht zien, is wanneer ze van de stal naar de vrachtwagen worden gedreven die hen naar het slachthuis brengt.
Wat kunnen we doen om een einde te maken aan de wrede en dieronvriendelijke manier waarop de miljoenen varkens in Nederland worden behandeld?
We zouden Wakker Dier kunnen steunen. In de loop der jaren heeft Wakker Dier bewezen dat wanneer dierenliefhebbers zich verenigen en de leefomstandigheden van productiedieren aan de kaak stellen, er met succes een einde kan worden gemaakt aan het zinloze lijden van deze dieren.
Na succesvolle campagnes van Wakker Dier
- worden bijvoorbeeld in ons land mannelijke biggetjes tegenwoordig niet meer gecastreerd zonder verdoving.
- is Foie gras, de delicatesse die wordt geproduceerd door het pijnlijke gedwongen voeren van ganzen of eenden, door veel hotels en restaurants van de menukaart gehaald.
- zijn supermarkten gestopt met de verkoop van blank kalfsvlees van kalveren met bloedarmoede.
- En zijn veel fabrikanten van koekjes en mayonaises overgestapt van legbatterijeieren op scharreleieren.
Ik had vandaag iets te doen in mijn geboortedorp, niet ver van de Noordzee. Toen ik klaar was, ben ik naar Katwijk gereden om een strandwandeling te maken. Daar vond ik op het strand een naar lucht happende vis. Gelukkig kwam de branding de vis te hulp en hij werkte zich flapperend met staart en vinnen terug de zee in.
Mijn oude hondje was met me meegekomen. De lawaaiige zee en de wijde lucht maakten haar vrolijk en mij ook.
Vandaag een verbazingwekkend fijn weblog ontdekt: Cat-Ladder. Het verbazingwekkendste is misschien nog wel het aantal links naar andere sites met poezenladders . Hieronder een kiekje van mij, van een poezentrappetje in Amersfoort.
...for the growing good of the world is partly dependent on unhistoric acts; and that things are not so ill with you and me as they might have been, is half owing to the number who lived faithfully a hidden life, and rest in unvisited tombs. (George Eliot)
Iets van een antwoord vind ik in het volgende boek van deze leesketting, dat ik nu aan het lezen ben. Het is geschreven door Mark Rowlands en het heet The Philosopher and the Wolf: Lessons from the Wild on Love, Death, and Happiness. (Even tussen haakjes: die komma na Death en voor and Happiness wordt een Oxford-komma genoemd; ik ben er dol op. Net als op de puntkomma. Laten we die alsjeblieft in ere houden.) Mark Rowland is een filosofiedocent die op een gegeven moment een wolvenwelp in huis nam. Hij noemde hem Brenin. In het wild wordt een wolf doorgaans niet ouder dan zeven jaar, maar Brenin en Rowland leefden elf jaar samen. Rowland schreef er een fantastisch boek over, een boek dat ook over de verwondering en vreugde over het leven, het universum, enzovoort gaat.
In De geur van een pasgestoomde deken (De Bezige Bij 2009) zijn allerhande poezenstukken van Hermans bijeengebracht, met een inleiding door Willem Otterspeer. Verhaaltjes, een interview, teksten op ansichtkaarten die Hermans naar 
. Hieronder een kiekje van mij, van een poezentrappetje in Amersfoort.
Recente reacties