In Keep The Aspidistra Flying uit 1936 van George Orwell weigert de hoofdpersoon, de jonge dichter Gordon Comstock, mee te doen aan de ratrace van de geldeconomie. Het gevolg – een chronisch geldtekort – gaat op bitter-komische manier zijn hele gedachtenleven beheersen en dat verpest de relatie met zijn geliefde Rosemary en zijn vriend Ravelston.
Het hele boek lang blijft het spannend of Gordon in zijn non-conformisme en armoede zal volharden. Ik vond het een heel leuk verhaal, alleen al vanwege het baantje dat Gordon heeft; het enige baantje dat niet in strijd is met zijn principes: hij werkt in een kleine boekhandel annex leesbibliotheek. De types die in de zaak komen! En de manier waarop Orwell ze beschrijft!
Leesbibliotheken. Wie kent ze nog uit eigen herinnering? Ik heb het idee dat ik vroeger weleens in zo’n zaakje ben geweest. Maar het is niet meer dan een vage herinnering. Bijgaand een plaatje van zo’n ouderwets boekwinkeltje/bibliotheekje, in Amsterdam op de Lange Niezel.
via www.prentbriefkaarten.info
En wisten jullie dat De Bijenkorf vroeger een leesbibliotheek had? Op de website Boekenmuseum vind je er informatie over (in de rubriek “Reclame”).
Een interessant verhaal staat op de website Gebr. E. & M. Cohen. Tabakshandelaar Ezechiël Godert Cohen verloor tijdens de Franse bezetting bijna al zijn bezit en liet bij zijn dood in 1813 zijn vrouw en kinderen berooid achter. Zijn zoon Godert ging werken bij een boekhandel om de kost voor het gezin te helpen verdienen. In 1824 besloten Godert en zijn moeder om tegen betaling boeken te gaan uitlenen uit de grote boekenverzameling die hun vader/echtgenoot had achtergelaten. De vakkennis die Govert in de boekhandel had opgedaan, kwam hem daarbij goed van pas. Godert bouwde zijn leesbibliotheek uit en opende op 6 Maart 1827 een commerciële leesbibliotheek aan de Ganzenheuvel in Nijmegen. Voor die tijd was het met 800 werken een omvangrijke bibliotheek. Men kon een gedrukte catalogus kopen voor 10 ct. Op de genoemde website staat: “Uit deze leesbibliotheek is, voor zover bekend, nog maar één exemplaar overgebleven, Victor Hugo’s Bug-Jargal uit 1835 met voorin nog het etiket van de leesbibliotheek met het boeknummer.” Het ging goed met het bedrijf; in 1836 was de collectie uitgebreid tot 3562 werken en in 1841 tot 5483 werken. Goderts zonen zetten de zaak voort. Het doel van hun bedrijf was intussen geworden “het houden van een magazijn van goedkoope boeken, het uitoefenen van den boekhandel, het koopen en verkoopen van fondsartikelen, restant-oplagen enz.”
In 1878 richtten de broers samen een uitgeverij op, Gebr. E. & M. Cohen. Die is tot 1941 blijven bestaan; in de tweede wereldoorlog werd het bedrijf lamgelegd. Na 1945 is de uitgeverij door een nichtje voortgezet, maar onder andere namen en ook algauw met andere firmanten.
De achterkleinzoon van een van de gebroeders Cohen heeft de website opgericht om de geschiedenis van de uitgeverij te vertellen. Ook verzamelt hij uitgaven van het bedrijf. Dat zijn er heel wat geweest. Er staat een aantal mooie afbeeldingen van covers op de site (links twee voorbeelden). De uitgeverij was o.a. bekend om haar uitgaven van Walter Scott, Dickens, Harriet Beecher-Stowe, Charles Darwin, Émile Zola en andere klassieken in vertaling. Ik heb even in de boekenkasten hier thuis gespeurd, maar helaas nog zonder resultaat.
—
Van Keep the aspidistra flying is in 1973 een goede Nederlandse vertaling verschenen, gemaakt door Else Hoog. Nederlandse titel: Houd de sanseferia hoog. Tweedehands nog wel verkrijgbaar.
De hoofdpersoon in Orwells roman vindt de Aspidistra het absolute toppunt van verachtelijke burgerlijkheid. De keuze van de vertaalster om aspidistra te vertalen met sanseferia (sansevieria) vind ik een hele goede. De sanseferia is al minstens een halve eeuw een geweldig populaire kamerplant in Nederland en België. Ik kan me nog goed een filmpje van Van Kooten & De Bie herinneren, waarin deze heren op zoek gingen naar aanhangers van het Simplisties Verbond. Ze hadden vooraf laten weten dat mensen die sympathiseerden een sansevieria in hun vensterbank moesten zetten. En ja hoor, de camera passeerde het ene pand na het andere met sansevieria’s achter de ramen. Ik moet nog altijd aan dat filmpje denken wanneer ik ergens een sansevieria zie staan .
Ik zou een boek van Barbara Pym willen lezen: Quartet in Autumn. Ik zou dat boek ook graag willen hébben. Maar ik vind het moeilijk te kiezen tussen deze twee edities.
Gelukkig valt er niet zoveel te kiezen, want de linker uitgave kan ik nergens vinden. Dan maar op zoek naar de rechter. Dat omslag vind ik ook heel mooi. Maar mocht u, lezer, de uitgave met het plaatje van Pat Fogarty toevallig in de aanbieding hebben, dan hou ik me aanbevolen…
Coverillustratie door Pat Fogarty van Barbara Pym: Quartet in Autumn
Vorige week bezocht ik de tentoonstelling Caldic Collectie – Artists’ Books in het museum De Fundatie in Zwolle. Wat ik heel leuk vond waren de gedichten gemaakt met cataloguskaartjes van bibliotheken. Tijdens mijn vroege bibliotheekjaren zijn er ontzaglijk veel van die kaartjes door mijn handen gegaan. Wat waren er vaak titels bij die me nieuwsgierig maakten! Het allereerste kaartje dat ik in handen kreeg, kan ik me nog herinneren. Het was van The life and times of Lord Mountbatten. Met dat kaartje als voorbeeld moest ik (17 jaar oud) bij een sollicitatie laten zien dat ik – van een ander boek uiteraard – een goede titelbeschrijving kon maken. Titelbeschrijving! Dat woord had ik nog nooit gehoord. Maar ik werd wel aangenomen. De kunstenaar David Bunn (geb. in 1960) liet zich door cataloguskaartjes inspireren tot het maken van gedichten. Hij wist de beschikking te krijgen over de ca. 2 miljoen kaarten van de stadsbibliotheek van Los Angeles, toen die instelling overstapte op digitaal. Hierbij een van de gedichten van Bunn.
De kaartjes ingelijst (foto links). Het gedicht dat Dunn van de boektitels op de kaartjes maakte (foto onder) hing ernaast, ook ingelijst.
Dunn heeft gewoon de alfabetische volgorde van de kaartjes aangehouden.
–
–
——–Op het blog van LibraryLingo kwam ik, een tijd geleden alweer, ook al eens iemand tegen die creatief was geweest met cataloguskaartjes – klik hier om te kijken.
Margriet Ruurs is een Amerikaanse schrijfster van kinderboeken en educatieve materialen. In een interview met Just One More Book uit 2007 omschreef ze haar belangrijkste drijfveer: kinderen enthousiast maken over goede boeken. Een van haar boeken is: My librarian is a camel(Mijn bibliothecaris is een kameel). Het laat zien hoe kinderen over de hele wereld toegang krijgen tot boeken via mobiele bibliotheken. In Kenia zijn er kamelenbibliotheken, in Peru reizen de boeken rond op ezels, elders varen bibliotheken rond op boten, en in Thailand hebben ze zelfs een bibliotheek die per olifant rondgaat. Naar aanleiding van dit boek is er een project in gang gezet waarbij men een mobiele bibliotheek kan “adopteren”.
Op Margriet Ruurs weblog las ik nu over een ander project dat zij heeft opgezet, waarbij steeds twee schoolklassen uit verschillende landen aan elkaar worden gekoppeld. De kinderen maken op school eigenhandig een boekenlegger, waarop zij, in het Engels of in hun eigen taal, één zin schrijven over hun favoriete boek. In de klas praten ze met elkaar over de boeken die ze hebben uitgekozen, en over het land waar hun partnerklas is gevestigd. Als de boekenleggers klaar zijn, worden ze per post tussen de ene en de andere klas uitgewisseld. Momenteel zijn er al schoolklassen uit 23 landen over de hele wereld op deze manier onderling bezig.
Volgens Thérèse van Thérèses Atelier is het deze week de week van de kat en daar blog ik graag aan mee.
bibliotheekpoes
De poes op de foto heet Loeder en is of was de huiskat van de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. Wat ik me nu afvraag, is of deze poes vorig jaar meeverhuisd is naar de nieuwe locatie. Op de website is niets meer over het beestje te vinden, maar misschien kunnen anderen beter zoeken dan ik. Misschien had Loeder geen zin om van woonbuurt te veranderen en geniet hzij lekker van een pensioen om en nabij het oude adres? Leeft hzij nog wel?
Wisten jullie dat er op de wereld heel wat bibliotheekpoezen zijn? Op een bericht in dit (KLIK) weblog vind je nieuws over een bibliotheekpoes met een dubbele achternaam, Dewey Readmore Books. Over Dewey is zelfs een boek geschreven. Naar dat boek is nu een film gemaakt, met Meryl Streep in de tweede hoofdrol (de eerste is natuurlijk voor de poes die Dewey speelt) als bibliothecaresse.
Ik was al zo blij met wiki-projecten als Gutenberg, en (voor scandinavische literatuur) Runeberg, en met de DBNL. Maar internet maakt nog veel meer moois mogelijk. Onlangs heb ik Librivox ontdekt. De mensen achter Librivox (allemaal vrijwilligers) maken luisterboeken van allerlei literatuur uit het publieke domein en stellen die – gratis – ter beschikking via internet. Er zijn al heel wat klassiekers uit de wereldliteratuur ingesproken. Voor het overgrote deel in het Engels, maar Librivox staat ook open voor andere talen. Er zijn – mondjesmaat – ook al wat Nederlandse luisterboeken beschikbaar.
Afgelopen week heb ik me opgegeven als vrijwilliger, gisteren heb ik m’n eerste ingesproken bestand opgestuurd (het is ook al goedgekeurd!). Iedereen kan meedoen en Librivox verwelkomt suggesties m.b.t. op te nemen boeken en teksten. Hoofdvoorwaarde is dat er geen auteursrechten meer op de teksten rusten – dat betekent dat het om oudere teksten gaat, waarvan de auteurs/vertalers langer dan 70 jaar dood zijn. Wie zin heeft om mee te werken, heeft nodig: een computerprogramma om geluidsbestanden te maken (gratis te downloaden) en een microfoon. Ook is het handig als je wat Engels kent – een deel van de instructies is (nog) niet in het Nederlands beschikbaar.
Een al voltooid Librivox-project dat ik momenteel met veel plezier beluister, is de roman-in-brieven Lady Susan door Jane Austen, waarbij de verschillende personages uit de roman elk hun eigen inspreker/inspreekster hebben.
“Het is dwaas, het is dom, het is ondoelmatig, het is zonderling, maar ik heb weer behoefte om zo af en toe met mezelf geheel alléén te zijn, en me een ogenblik of wat te konsentreren op beschouwing van dat wonderlijke dagelijkse werk van me: en eigenlijk geloof ik, dat het opleven van deze behoefte voortkomt uit een zeker wraakgevoel.”
“M’n heerlijke, lieve, lastige stel, ik weet eigenlijk maar een ding: de jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben, behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens, hoor, al zal ik dat jullie nooit zeggen.”
Uit: De gelukkige klas (1926), door Theo Thijssen (1879-1943)
Leden van de Openbare Bibliotheek kunnen tussen vrijdag 19 oktober en vrijdag 16 november 2007 gratis een nieuwe pocketeditie van dit boek bij de bibliotheek ophalen – zolang de voorraad strekt. Dit in het kader van de campagne Nederland Leest van de Stichting CPNB. In de boekhandel zal een luxe gebonden uitgave te koop zijn.
Deze en nog tientallen andere afbeeldingen van vrolijke en vreemde bibliotheken zijn te vinden op deze (klik) website.Wie bovenstaand kunstwerk heeft gemaakt kan ik niet met zekerheid uit de site opmaken, maar het lijkt geïnspireerd door het schilderij Der Bücherwurm van Carl Spitzweg, waarvan ik hier binnenkort ook eens een afbeelding zal plaatsen.
Wat de boekentempel hierboven betreft, ik vind het bouwsel er tamelijk broos uitzien. Wat als die figuur op de trap zijn kaarsje nu eens te hoog houdt? En als de man links het maar niet in zijn hoofd haalt om Simson te gaan spelen… Verpletterd te worden lijkt me geen prettige dood, en al helemaal niet als het onder het gewicht van boeken is.
“Ik heb altijd het idee gehad dat het paradijs een soort bibliotheek is.”
Dit citaat van Jorge Luis Borges, dat ik vandaag ergens op een website tegenkwam, is de hele dag in m’n gedachten geweest. Eerst leek het me wel wat, het paradijs een bibliotheek! Eeuwig leven tussen de boeken! Eindeloze boekenkasten, heerlijke leesfauteuils, zacht licht van leeslampen… Ik ben gek op bibliotheken.
Maar hm, eigenlijk zou die bibliotheek ook iets van een rariteitenkabinet moeten hebben – dan zou mijn lief er zich ook helemaal thuisvoelen. Er zou in ieder geval een kinderhoek moeten zijn waar kinderen niet aldoor superstil hoeven te zijn en ook weleens lekker kunnen rennen. Een hoek met een naaitafel en een handwerkstoel. Een tafel om met vrienden en geliefden aan te zitten praten. Ramen waardoor je naar buiten kunt kijken. Deuren waardoor je naar buiten kunt gaan.
Eigenlijk zou het een beetje op ons huis moeten lijken. We hebben hier in vrijwel ieder vertrek van het huis wel een kast vol boeken staan – nu ja, op z’n minst een plankje vol. Er is hier zowel rust als leven. En buiten – buiten is de rest van de wereld, waar we zo maar in kunnen stappen.
Ik geloof dat ik nog niet toe ben aan het paradijs van Borges.
...for the growing good of the world is partly dependent on unhistoric acts; and that things are not so ill with you and me as they might have been, is half owing to the number who lived faithfully a hidden life, and rest in unvisited tombs. (George Eliot)
In Keep The Aspidistra Flying uit 1936 van George Orwell weigert de hoofdpersoon, de jonge dichter Gordon Comstock, mee te doen aan de ratrace van de geldeconomie. Het gevolg – een chronisch geldtekort – gaat op bitter-komische manier zijn hele gedachtenleven beheersen en dat verpest de relatie met zijn geliefde Rosemary en zijn vriend Ravelston.
De achterkleinzoon van een van de gebroeders Cohen heeft de website opgericht om de geschiedenis van de uitgeverij te vertellen. Ook verzamelt hij uitgaven van het bedrijf. Dat zijn er heel wat geweest. Er staat een aantal mooie afbeeldingen van covers op de site (links twee voorbeelden). De uitgeverij was o.a. bekend om haar uitgaven van Walter Scott, Dickens, Harriet Beecher-Stowe, Charles Darwin, Émile Zola en andere klassieken in vertaling. Ik heb even in de boekenkasten hier thuis gespeurd, maar helaas nog zonder resultaat.
.
Ik zou een boek van Barbara Pym willen lezen: Quartet in Autumn. Ik zou dat boek ook graag willen hébben. Maar ik vind het moeilijk te kiezen tussen deze twee edities.
De kunstenaar David Bunn (geb. in 1960) liet zich door cataloguskaartjes inspireren tot het maken van gedichten. Hij wist de beschikking te krijgen over de ca. 2 miljoen kaarten van de stadsbibliotheek van Los Angeles, toen die instelling overstapte op digitaal. Hierbij een van de gedichten van Bunn.
Een van haar boeken is: My librarian is a camel (Mijn bibliothecaris is een kameel). Het laat zien hoe kinderen over de hele wereld toegang krijgen tot boeken via mobiele bibliotheken. In Kenia zijn er kamelenbibliotheken, in Peru reizen de boeken rond op ezels, elders varen bibliotheken rond op boten, en in Thailand hebben ze zelfs een bibliotheek die per olifant rondgaat. Naar aanleiding van dit boek is er 
Ik heb al diverse plannen, maar om te beginnen heb ik me opgegeven om mee te werken aan een van de projecten die al aan de gang zijn: de 
“Het is dwaas, het is dom, het is ondoelmatig, het is zonderling, maar ik heb weer behoefte om zo af en toe met mezelf geheel alléén te zijn, en me een ogenblik of wat te konsentreren op beschouwing van dat wonderlijke dagelijkse werk van me: en eigenlijk geloof ik, dat het opleven van deze behoefte voortkomt uit een zeker wraakgevoel.”
Recente reacties