In de Eerste Wereldoorlog hebben ook Noord-Amerikaanse Indianen meegevochten. Voordat ik Driedaagse reis van Joseph Boyden las, had ik daar nog nooit bij stilgestaan, moet ik bekennen. Deze roman gaat over twee Indiaanse vrienden, Elijah en Xavier, die samen vanuit Canada naar de loopgraven in Europa worden gezonden. Elijah ontwikkelt zich daar tot een meedogenloze sluipschutter die geobsedeerd raakt door het doden. Op Xavier heeft de gruwelijke loopgravenoorlog een andere, eveneens traumatiserende uitwerking.

Aan het begin van het boek komt een van de jongens terug in Canada, invalide en verslaafd aan morfine. Hij wordt bij een station opgehaald door zijn tante, die hem in haar kano door de wildernis van het Canadese woud voert, naar haar huis. Onderweg vertellen ze elkaar om beurten verhalen, zij over haar leven en over de jeugd van de jongens, hij over de oorlog. Of misschien vertellen ze soms niet eens hardop, maar doorleven ze de verhalen in hun gedachten. Deze verhalen vormen samen de roman.

De verhalen van de Indiaanse soldaat zijn in de tegenwoordige tijd gehouden. Daar hou ik doorgaans niet zo van; ik vind een verhaal meestal prettiger en geloofwaardiger als een ik/verteller de verleden tijd gebruikt, ik kan me dan vaak beter inleven. Maar toen ik een stuk in dit boek gevorderd was, merkte ik dat het gebruik van de tegenwoordige tijd een sterk effect had. Het maakte duidelijk dat wat de Indiaanse jongeman had doorgemaakt, voor hem nog lang niet afgelopen was. Integendeel, hij zat nog steeds midden in de gruwelen en beleefde alles aldoor in alle hevigheid opnieuw. Het geheel is schokkend (het had van mij wel wat minder gemogen). De verhalen die Boyden de oude Indiaanse vrouw laat vertellen – met gebruikmaking van de verleden tijd – vormen weldadige rustpunten, ook al is haar geschiedenis niet vrij van onderdrukking en geweld. Zij is een sterke, wijze vrouw, die steeds haar eigen weg is gegaan, en haar levensgeschiedenis is indrukwekkend en inspirerend.

Joseph Boyden: Driedaagse reis. Roman. Vertaling door José Rijnaarts Uitg. De Bezige Bij 2005. 453 pp.

Reacties overgenomen van Kophieps Eén:

Verwante blogposts: