Een paar dagen geleden had ik aanleiding om wat in de bijbel te bladeren. We hebben er een stuk of wat in huis, onder andere een Statenvertaling die mijn moeder in 1942 van haar moeder kreeg, en die zij op haar beurt aan mij heeft gegeven. Aan de opdracht die mijn oma voorin schreef, de bijbelverzen Romeinen 5:1-2, kun je zien hoe zij in die tijd vertrouwen bij haar God zocht en voorzover ik weet ook wel vond. Maar wat ik eigenlijk wil vertellen is dat ik een leuk woord tegenkwam in het Oude Testament, namelijk “droomendroomer” (met die dubbele o’s van de oude spelling is het nog mooier). Een droomendroomer is een profeet, het woord komt een paar keer voor in Deuteronomium. Uit latere bijbelvertalingen zal het misschien verdwenen zijn, dat zou ik nog even moeten nakijken. Schitterend, zo’n woord, daar word ik helemaal blij van.

Over dromen gesproken, een tijd geleden las ik
Of mice and men van John Steinbeck.
Een fascinerend en ontroerend boek, in al zijn beknoptheid meesterlijk gecomponeerd. Maar je wordt er wel somber van, van Steinbecks kijk op de wereld. Er is zoveel onrecht, zoveel lijden en armoede, en de schrijver laat hier meedogenloos zien dat dromen van arme mensen nooit uitkomen. De armen zijn net als de paarden in de stal die Steinbeck beschrijft, ze knabbelen wat aan de restjes hooi, ze stampen met hun hoeven, bijten op het hout van hun voerbak en laten hun kettingen rammelen.
Aanvankelijk vond ik dit zo’n typisch mannenboek, over een mannenbestaan, met een macho perspectief op de wereld. De enige vrouw in dit boek heeft niet eens een naam, ze wordt omschreven als ‘Curley’s wife’, de vrouw van Curley, en Steinbeck schetst een stereotypisch portret van haar als de fatale vrouw die de mannen om zich heen verleidt en naar de ondergang voert. Maar later realiseerde ik me dat Steinbeck haar eigenlijk even tragisch heeft geportretteerd als de mannen om haar heen: Curley’s vrouw heeft ook haar dromen, maar die helpen haar niet, zij zit net zo gevangen in de sociale en natuurlijke orde als die arme mannen.
Toch toont het verhaal ons ook dat de mensheid niet zonder dromen kan, en dat er troost is in de vorm van liefde, vriendschap en solidariteit. Daarom laat het je niet helemaal desolaat achter.

Van dit boek is een Nederlandse vertaling verkrijgbaar als Rainbow-pocket:John Steinbeck: Van muizen en mensen. Vertaald door Clara Eggink. Rainbow 2004. 128 pp.
Aan Steinbeck werd in 1962 de Nobelprijs voor Literatuur toegekend.

Reacties:

Verwante blogposts: