Van een boek dat gaat over mensen die opgroeien in de Sovjetunie tussen pakweg 1920 en 1950, valt te verwachten dat er zaken in staan waarvan je niet vrolijk wordt. En inderdaad – de jonge Faroek verliest vrienden doordat ze “verdwijnen” of sneuvelen, hij ontsnapt verscheidene keren maar net aan de dood, raakt krijgsgevangen, wordt verbannen naar een strafkamp in Siberië. Het meisje Didar maakt gruwelijke dingen mee in een Duits werkkamp en tijdens de terreur van Stalin, en ook zij raakt familie en vrienden kwijt. Maar bij alle verschrikking en dood zit er ook heel veel leven in dit boek.

Didar en Faroek worden gevormd door de buitengewone dingen die ze meemaken; ze worden op een gewelddadige manier volwassen, maar tegelijkertijd zijn ze ook gewone jonge mensen, eerst kind dan puber, ze maken ruzie met (en houden veel van) broers en zusjes, ze komen nu eens in opstand tegen hun ouders, dan weer vallen ze terug in afhankelijkheid, ze worden heftig verliefd op vaak de verkeerde personen en weten al dan niet raad met die gevoelens en met zichzelf. Hun levens, en de tijd waarin ze opgroeien, zijn fascinerend beschreven (het boek is trouwens geïnspireerd door de levensgeschiedenissen van Valiulina’s ouders.) En Valiulina’s taalgebruik is zo mooi!

Wel vond ik de opbouw van het verhaal wat lastig. Didar en Faroek groeien ver van elkaar op en de roman bestaat uit lange hoofdstukken waarin nu eens het meisje, dan weer de jongen centraal staat, terwijl hun lotgevallen pas tegen het einde van het verhaal met elkaar verweven beginnen te raken. Ik zal dat maar beschouwen als een goede aanleiding om het boek t.z.t. te herlezen. En verder had ik zo graag wat meer willen weten over de periode waarin Didar en Faroek samen zijn. Het boek eindigt nu (tamelijk hoopvol) op het moment dat Didar op weg gaat om Faroek voor de tweede keer van haar leven te ontmoeten.
Ik hoop stilletjes dat Sana Valiulina nog eens een vervolg schrijft.

Sana Valiulina: Didar en Faroek. Meulenhoff, 2006. 429 blz.

Verwante blogposts: