Joe Speedboot is een ontwikkelingsroman, een relaas van een vriendschap, een roman over opgroeien in een dorp aan een Hollandse rivier. Zo samengevat klinkt het weinig opzienbarend. Daarbij is het een echt jongensboek, een mannenboek. Over Joe, een wilde jongen die bommetjes maakt, een vliegtuig fabriceert, altijd in de weer is met machines en voertuigen, met voortbeweging. Over armworstelkampioenschappen in cafés in België en Polen. Over de rally Parijs-Dakar.
Hiermee wil ik niet zeggen dat Joe Speedboot geen dameslectuur is. Integendeel. Wij dames lezen graag over stoere mannen, of niet soms? En Tommy Wieringa heeft een sublieme stijl. Op iedere bladzijde staan juweeltjes van formuleringen en het verhaal is een strak geheel, met vaste hand opgebouwd. Hoofdthema is de vriendschap tussen Fransje, als elfjarige door een ongeluk invalide geraakt, en de wilde Joe Speedboot. Twee andere vrienden, Engel en Christof, blijven meer op de achtergrond. Deze vier jongens bewegen zich ieder in een eigen tempo rond een meisje, PJ. Oók een wilde, die PJ, trouwens. Een interessant karakter, zelfs al is ze beschreven met een typische en soms irritante mannenblik. Het perspectief van het verhaal ligt bij Fransje, Frans de Arm, de jongen in de rolstoel, armworstelkampioen, sterke zielepoot (ook iets wat dames aanspreekt, maar dit terzijde). Frans neemt waar en analyseert en hij doet dat verschrikkelijk goed. Onder andere observeert hij de moeder van Joe. Regina Ratzinger heet ze, ze is slechts een bijfiguur, maar wel een boeiende. Regina’s eerste man, Joe’s vader, verongelukt. Om wat te verdienen breit Regina truien voor de mensen. Haar tweede man haalt ze uit Egypte, een mooie zwarte lieve man die ze meeneemt naar haar Hollandse dorp. Ze is zo verliefd, dat de mensen het kunnen aflezen aan de fouten die ze in de patronen van haar truien breit. Regina is een sterke vrouw, maar de liefde verplettert haar en haar leven is een tragedie. Ik ging van haar houden. Ik zou graag willen lezen dat ze, eenmaal weer alleen, haar breiwerk weer ter hand neemt en haar leven uiteindelijk weer goed op de pennen krijgt. Helaas, dat gebeurt niet. In het boek blijft Regina op de achtergrond. Het wachten is nu op een volgend boek van Tommy Wieringa. Speciaal over Regina.
Zelf heb ik gisteren iets groen-blauws op kleine bamboepennetjes gezet.

Tommy Wieringa: Joe Speedboot. Uitg. De Bezige Bij, 2005.

Verwante blogposts: